INTRO:

Een survivalsituatie kan van alles inhouden:

van een conflict of oorlog tot een ontvoering. Op deze pagina focussen we ons specifiek op de bekendste vorm van survival: overleven in de wildernis.

Echte wildernis hebben we niet in Nederland. Wij wonen op het meest gecultiveerde stukje grond ter wereld. De kans dat je hier in een echte wildernis-survivalsituatie belandt, is dan ook heel klein. Aan de ene kant is dat natuurlijk mooi, maar aan de andere kant zijn we hierdoor de essentiële vaardigheden om te overleven in de natuur volledig kwijtgeraakt.

Ondertussen reizen we als Nederlanders wel de hele wereld over. Met de meest avontuurlijke plannen trekken we gebieden in die we vanuit ons eigen land totaal niet gewend zijn.

Je hoort het tegenwoordig dan ook steeds vaker in het nieuws: "Nederlandse hiker zoekgeraakt in de wildernis..." of "Nederlands gezin verdwaald in de bergen en gered met zware onderkoelingsverschijnselen..." Dit soort berichten schetsen een heel realistisch beeld. Het bewijst dat survivalvaardigheden nog altijd keihard relevant en absoluut niet achterhaald zijn.

Wildernis Survival:

Wat versta ik onder wildernis survival?

Wildernis survival is in een natuurlijke omgeving (wildernis) door onvoorziene omstandigheden in een situatie belanden waarin sprake is van direct of naderend levensgevaar, en je de situatie niet meer zelfstandig kunt oplossen op korte of langere termijn waarin je moet zien te overleven met de uitrusting, middelen en kleding die je op dat moment bij je draagt.

In de kern draait het om het succesvol overbruggen van de periode tussen het ontstaan van een noodsituatie en het moment van redding of veilige terugkeer in de bewoonde wereld. Hierbij maak je gebruik van specifieke kennis, vaardigheden, improvisatievermogen en de natuurlijke elementen om te voorzien in je vitale basisbehoeften zoals beschutting, water, vuur en voedsel – waarbij mindset (WOTL: de wil om te leven) de fundering is.

Kennis en vaardigheden zijn leidend aan gear

In de outdoorwereld zie je vaak een enorme focus en een hype op de nieuwste spullen, de duurste messen en Fjaallraafen-jassen, wat door al die 101 gear-promotende “bushcrafters” door je strot gedrukt wordt als je de socials opent…

Uitrusting is slechts zo goed als de persoon die het hanteert.

Gear is slechts een hulpmiddel, geen garantie op overleving. Jouw kennis en vaardigheden zijn altijd leidend. Een peperduur mes is waardeloos als je niet weet hoe je ermee moet snijden zonder jezelf te verwonden. Een kompas is waardeloos als je niet weet hoe je het moet aflezen.

Survival-mindset
Uitrusting kan kapotgaan, kwijtraken of gestolen worden. Maar de kennis in je hoofd en de vaardigheden in je vingers neem je altijd met je mee. Zij vormen de basis waarmee je kunt improviseren als je alles kwijtraakt. Goede gear maakt het allemaal makkelijker en comfortabeler, maar het zijn jouw kennis en vaardigheden die in een noodsituatie het verschil maken.

Het verschil tussen een ongemakkelijke situatie en echte nood

Er is een cruciaal verschil tussen een situatie die ongemakkelijk is, en een situatie waarin sprake is van een echte noodsituatie.

Een ongemakkelijke situatie (Afzien)
Bij een ongemakkelijke situatie ben je het comfort kwijt, maar is je leven niet in gevaar. Je bent vermoeid, koud en gefrustreerd, maar je hebt nog altijd de controle. Je hebt de middelen, de tijd en de fysieke kracht om het probleem zelfstandig op te lossen.

Een noodsituatie (Survival)
Een situatie slaat om naar een noodsituatie zodra er sprake is van direct of naderend levensgevaar. Kenmerkend is dat je de situatie niet meer zelfstandig binnen afzienbare tijd kunt oplossen. Je bent genoodzaakt het gebied te verlaten ofwel door een externe reddingsoperatie, ofwel door een zelfstandige re-entry naar de bewoonde wereld als de omstandigheden dat nog toelaten. De oorzaken hiervan zijn divers: je kunt geïsoleerd raken in uitdagend terrein, vitale middelen zoals voedsel en water worden schaars, en langdurige blootstelling aan de elementen pleegt een aanslag op je fysieke en mentale gesteldheid.

Hier stopt het 'afzien' en begint de wildernis survival. Dit is de harde realiteit waarin je moet improviseren met wat je bij je draagt, en waarin je WOTL (de wil om te leven) het verschil maakt of je het er levend vanaf brengt om het thuis na te vertellen.

Improvise, adapt, overcome

De KISS-filosofie

Ik hanteer voor mezelf altijd KISS: Keep It Simple, you Stupid. Dit is in de loop der tijd met vallen en opstaan het fundament geworden van The Dutch Outdoorsman.

Keep It Simple

Hoe ingewikkelder je plannen of je technieken zijn, hoe groter de kans dat er iets misgaat en iets wat je in gedachten had niet of onvoldoende werkt. Houd je technieken basic. Bouw een simpel, effectief onderkomen dat je warm houdt en beschermt tegen de elementen. Ga geen bushcraft-bolwerk bouwen van een heel bos aan boomstammen, om er na 5 uur zwoegen achter te komen dat je lean-to van 90° onvoldoende bescherming biedt tegen de wind en de kou.

Hetzelfde geldt voor vuur: neem betrouwbare methoden om vuur te maken met je mee. Zorg dat je jezelf te allen tijde kunt garanderen dat dat vuur er daadwerkelijk komt zodra de eerste onderkoelingsverschijnselen bij je aankloppen.

(you) Stupid

Vat dit niet te persoonlijk op; het is geen aanval waarmee bedoeld wordt dat je een domme, nutteloze prutser bent… Het slaat puur op wat er biologisch met je gebeurt wanneer alles tegenzit.

Als de vermoeidheid, kou, honger, stress en adrenaline toeslaan, hebben al deze factoren een enorme impact op je lichaam. Mentaal tast het je logische denkvermogen aan, en fysiek verlies je compleet je fijne motoriek. Je lichaam schakelt over op de overlevingsmodus en dat maakt je grof gezegd op dat moment simpelweg: Stupid.

KISS: herinnert je eraan dat de meest effectieve oplossing bijna altijd de meest eenvoudige oplossing is. Maak het jezelf niet onnodig moeilijk; de overlevingssituatie en de elementen zijn al uitdagend genoeg.

De survival 3-hoek

Uitrusting

Als voorbereiding moet je een hard onderscheid leren maken tussen essentiële uitrusting die direct bijdraagt aan je overlevingskans, en items die puur voor het comfort zijn. Essentiële zaken zoals de 5C’s (Cover, Combustion, Container, Cutting tool en Cordage) mogen nooit ontbreken en vormen je fundering zodra een situatie levensbedreigend wordt. Comfortitems zijn leuk om het verblijf aangenamer te maken, maar in een echte survivalsituatie val je altijd terug op de essentiële basisuitrusting om te overleven.

Kennis & Vaardigheden

Kennis doe je niet alleen op door video’s te kijken op YouTube (wel leuk) of door erover te lezen, maar juist door zaken daadwerkelijk in de praktijk te ondergaan en ze door training eigen te maken. Vaardigheid en kennis gaan hierin hand in hand. Ook voor het opbouwen van vaardigheden geldt dat je door herhaaldelijk trainen en het in de praktijk brengen van de theorie, de nodige ervaring opbouwt en hiermee de lesson’s learned opdoet voor jezelf die je mee kunt nemen in het veld.

WOTL (de wil om te leven) (Value Living)

Er zijn helaas gevallen bekend van mensen die in een survivalsituatie terechtkwamen en, ondanks uitstekende vooruitzichten, toch zijn gestorven. Een depressieve of negatieve gemoedstoestand leidt in de wildernis al snel tot passief gedrag en een vroegtijdige acceptatie van de situatie. Mensen met een positieve instelling en een sterke WOTL (de wil om te leven) hebben daarentegen een grotere kans om te overleven, omdat zij het hoofd koel houden en blijven knokken.

Zodra je één facet uit de survivaldriehoek wegneemt, stort de hele constructie in en is overleven onmogelijk.

5p’s

Proper Preparation Prevents Poor Performance

Bij Defensie is mij een gouden regel aangeleerd die bekendstaat als de 5 P’s: Proper Preparation Prevents Poor Performance (Een gedegen voorbereiding voorkomt belabberde prestaties).

Dit betekent heel simpel dat je zaken zoals planning, uitrusting, gebiedskennis én je fysieke en mentale fitheid al vóór vertrek waterdicht moet hebben, want een goede voorbereiding is letterlijk je levensverzekering. Door vooraf na te denken over cruciale 'what-if' scenario’s, kun je in de wildernis direct inspelen op het onvoorziene; je kunt gevaar hiermee niet altijd voorkomen, maar je beperkt de schade en zorgt ervoor dat je nooit achteraf hoeft te concluderen dat een fout onnodig was. Laat het er dus nooit op aankomen, want het gaat hier om je eigen leven of dat van een ander.

De 5C's

De wereldwijd bekende 5C's van survivalexpert Dave Canterbury (Cover, Combustion, Container, Cutting tool en Cordage). Dit zijn de vijf essentiële elementen die het moeilijkst uit de natuur te reproduceren zijn, maar die wel direct voorzien in je eerste levensbehoeften.

Survivialkit

1=Geen